Vergunningvrij een uitbouw of dakkapel bouwen: de regels in 2026
Sinds de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking trad, staan de regels voor vergunningvrij bouwen deels in het Besluit bouwwerken leefomgeving en deels in het omgevingsplan van je gemeente. Voor de meeste woningen zijn ze hetzelfde gebleven.
Door Verbouwcijfers · Bijgewerkt 24 oktober 2026
Wat onze analyse laat zien
Gecontroleerd met het Besluit bouwwerken leefomgeving en de bruidsschat van het omgevingsplan, oktober 2026
- Een bijbehorend bouwwerk in het achtererfgebied, zoals een uitbouw of aanbouw aan de achterkant, is vergunningvrij tot 4 meter diep vanaf het oorspronkelijke huis.
- De hoogte binnen die 4 meter is het laagste van drie grenzen: 5 meter, het huis zelf, en 0,3 meter boven de verdiepingsvloer. Bij een gewone eengezinswoning met de vloer op 2,8 meter is dat 3,1 meter, niet 5.
- Verder dan 4 meter van het oorspronkelijke huis mag een plat dak maximaal 3 meter hoog zijn; hoger alleen met een schuin dak, de dakvoet op hoogstens 3 meter.
- De totale bebouwing in het bebouwingsgebied is begrensd: tot 100 m² maximaal de helft, tot 300 m² 50 m² plus 20 % van het deel boven 100 m², daarboven 90 m² plus 10 %, en nooit meer dan 150 m².
- Op of bij een rijksmonument geldt geen vergunningvrijheid, en gemeenten kunnen in hun omgevingsplan afwijken. Controleer je plan altijd in het Omgevingsloket.
Wat is het achtererfgebied?
Het achtererfgebied is het erf achter de achterkant van je huis en het verlengde daarvan, op meer dan 1 meter van de voorkant. Alleen daar geldt de ruime vergunningvrijheid voor uitbouwen, aanbouwen en bijgebouwen. Aan de voorkant en aan een zijkant die naar de straat gekeerd is, is bijna altijd een vergunning nodig.
De regels voor een uitbouw
- op de grond staand, in het achtererfgebied en meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied;
- tot 4 meter van het oorspronkelijke hoofdgebouw niet hoger dan 5 meter, dan het hoofdgebouw zelf, en dan 0,3 meter boven de bovenkant van de vloer van de eerste verdieping;
- verder dan 4 meter: met een plat dak maximaal 3 meter hoog; hoger alleen met een schuin dak, de dakvoet op hoogstens 3 meter en de nok op hoogstens 5 meter, begrensd door de afstand tot de perceelsgrens;
- verblijfsruimte alleen op de begane grond, en geen dakterras of balkon op het dak;
- binnen de maximale bebouwde oppervlakte van het bebouwingsgebied;
- geen monument, en geen afwijkende regels in het omgevingsplan.
Bruidsschat van het omgevingsplan, artikelen 22.27 onder a en 22.36 onder a (geconsolideerde versie juni 2026). Gemeenten kunnen deze regels in hun omgevingsplan aanpassen.
Hoe hoog mag het in de praktijk?
De 5 meter uit veel samenvattingen haal je alleen bij een huis met een hoge begane grond of zonder verdieping. In een rijtjeshuis of twee-onder-een-kap ligt de bovenkant van de verdiepingsvloer meestal tussen 2,6 en 3,0 meter boven het maaiveld. Een vergunningvrije uitbouw mag daar dus 2,9 tot 3,3 meter hoog worden, inclusief dakrand. Meet de hoogte van je eigen verdiepingsvloer na; het is de maat die bepaalt of je een vergunning nodig hebt.
Maximale bebouwde oppervlakte
| Bebouwingsgebied | Maximaal bebouwd |
|---|---|
| Tot en met 100 m² | 50 % van het bebouwingsgebied |
| 100 tot 300 m² | 50 m² plus 20 % van het deel boven 100 m² |
| Meer dan 300 m² | 90 m² plus 10 % van het deel boven 300 m², maximaal 150 m² |
Bestaande schuren, bijgebouwen en eerdere uitbouwen tellen mee.
Bouwtechnisch blijft alles gelden
Ook een vergunningvrije uitbouw moet voldoen aan de bouwtechnische regels van het Besluit bouwwerken leefomgeving: constructieve veiligheid, brandveiligheid en energiezuinigheid. Voor wijzigingen aan de constructie kan een melding bij de gemeente nodig zijn. Een aannemer of constructeur weet wat er geldt.
Gemeente van de week: Duiven
Een gemiddelde woning in Duiven kostte in 2025 € 444.252 bij een gemiddeld woonoppervlak van 129 m²: € 3.444 per m². Een uitbouw van 15 m² kost ongeveer € 45.000, of € 3.000 per m².
Lees verder: Wat kost een dakkapel?Leges per gemeenteWat is een m² waard in jouw gemeente?Methode en bronnen